Sağlık Bakanlığı tarafından 1 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan “Aile Hekimliği Birimlerinin Gruplandırma İşlemleri” konulu yazı ile 21 Temmuz 2017 tarihli önceki genel yazı yürürlükten kaldırılmış; gruplandırma değerlendirme formu ve başvuru kontrol listesi yenilenmiştir.
Federasyonumuz tarafından eski ve yeni yazılar ile ekleri karşılaştırılmıştır. Yapılan incelemede bazı kriterlerin aile hekimleri lehine kaldırıldığı veya kolaylaştırıldığı; bazı yeni yükümlülüklerin getirildiği ve bazı ifadelerin ise mevcut teşkilat yapısına uygun hâle getirildiği görülmüştür.
Aşağıdaki açıklamalar yalnızca gerçek değişiklikleri ve uygulamada önem taşıyan küçük ifade farklılıklarını içermektedir.
1. A VE B GRUBUNDA 3 SAATLİK ESNEK MESAİ KRİTERİ KALDIRILMIŞTIR
Eski değerlendirme formunda A ve B grupları için aranan haftalık asgari 3 saatlik esnek mesai kriteri yeni formdan tamamen çıkarılmıştır. Başvuru kontrol listesindeki “Aile Hekimliği Uygulama Birimi tarafından onaylanmış aylık esnek mesai çizelgeleri” belgesi de kaldırılmıştır.
Bu nedenle haftalık 3 saatlik esnek mesai, bundan sonra A veya B grubuna başvurmanın ya da mevcut grubu korumanın bir şartı olarak istenemez. Kriter sayısının 15’ten 14’e düşmesinin nedeni de bu maddenin kaldırılmasıdır.
Bununla birlikte bu değişiklik yalnızca gruplandırma kriterine ilişkindir. Diğer mevzuattan kaynaklanan çalışma saati veya esnek çalışma yükümlülüklerinin tamamının kaldırıldığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Federasyonumuzun yaklaşımı açıktır: Formdan çıkarılmış bir kriterin farklı adlar veya idari yorumlarla fiilen sürdürülmesi hukuka uygun olmayacaktır.
2. AŞILAMA VE BEBEK/ÇOCUK İZLEM ODASI KRİTERİ KOLAYLAŞTIRILMIŞTIR
Eski formda gruplandırmaya dâhil her 4 AHB için bir aşılama ve bebek/çocuk izlem odası aranırken yeni formda her 5 AHB için bir oda esasına geçilmiştir.
Yeni uygulamaya göre:
1–4 AHB bulunan ASM’lerde bu kriter uygulanmayacaktır.
5–9 AHB için 1 oda,
10–14 AHB için 2 oda,
15 ve üzeri AHB için 3 oda ve devamı şeklinde uygulanacaktır.
Bu düzenleme özellikle dört birimli ve bazı büyük ASM’lerde önemli bir fiziki alan kolaylığı sağlamaktadır. Kapsam dışı bırakılan 1–4 AHB’li ASM’lerden bu odanın gruplandırma şartı olarak istenmemesi gerekir.
Oda donanımının tarifine ayrıca “Kurumsal Kimlik Kılavuzuna uygun şekilde” ifadesi eklenmiştir.
3. GEBE İZLEM VE ÜREME SAĞLIĞI ODASINDA DA 5 AHB ESASINA GEÇİLMİŞTİR
A ve B gruplarında aranan gebe izlem ve üreme sağlığı odası bakımından da eski “her 4 AHB için bir oda” şartı “her 5 AHB için bir oda” şeklinde değiştirilmiştir.
Bu kriterde de:
1–4 AHB bulunan ASM’ler kapsam dışıdır.
5–9 AHB için 1 oda,
10–14 AHB için 2 oda,
15 ve üzeri AHB için 3 oda ve devamı esas alınacaktır.
Odanın donanımına ilişkin açıklamaya Kurumsal Kimlik Kılavuzuna uygunluk ifadesi eklenmiştir.
Buna karşılık müdahale odasında her dört hekim için bir oda esasına ilişkin düzenleme değiştirilmemiştir. Aşılama ve gebe izlem odalarında sağlanan kolaylık müdahale odasına uygulanmamaktadır.
4. PERSONELİN ÇALIŞMA SAATLERİNDE ESNEKLİK SAĞLANMIŞTIR
Eski formda ilave sağlık personelinin çalışma saatlerinin ASM çalışma saatleriyle aynı olması gerekiyordu. Yeni formda hem temizlik personeli hem de gruplandırma kapsamında çalıştırılan ilave sağlık personeli için sınırlı bir çalışma saati esnekliği getirilmiştir.
Temizlik personelinin ASM çalışma saatleri içerisinde çalıştırılması esas olmakla birlikte, ASM çalışma saatinin başlangıcından en fazla bir saat önce ve bitiminden en fazla bir saat sonra çalıştırılabilmesi mümkündür.
C, B ve A gruplarında çalıştırılan haftalık 10 saatlik ilave sağlık personeli ile A grubu için çalıştırılan ikinci 10 saatlik personel de İş Kanunu ve haftalık fazla çalışma sınırları içinde ASM mesaisinden en fazla bir saat önce veya bir saat sonra çalıştırılabilecektir.
Bu değişiklik aile hekimlerine personel çalışma planı bakımından belirli bir esneklik sağlamaktadır. Ancak çalışma çizelgelerinin güncel olması ve değişikliklerin ilgili müdürlüğe yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasındaki yıllık toplam 14 günlük kesinti toleransı ise yeni değildir ve devam etmektedir.
5. PERSONEL KIYAFETİ VE ÖZLÜK DOSYASI ŞARTLARI AYRINTILANDIRILMIŞTIR
Yeni formda temizlik personeli ile ilave sağlık personelinin Kurumsal Kimlik Kılavuzunda belirtilen kıyafeti giymesi açık bir gruplandırma şartı hâline getirilmiştir.
Ayrıca hizmet satın alma yöntemiyle çalıştırılan personelin dosyasında yalnızca faturanın değil; SGK işe giriş belgesi, sigorta primi ve ücret ödemesine ilişkin belgelerin de bulunması gerektiği açıkça yazılmıştır.
Aile hekimlerinin personel dosyalarında şu belgeleri birlikte muhafaza etmeleri önem taşımaktadır:
Sözleşme,
SGK işe giriş belgesi,
Prim ödemelerini gösteren belgeler,
Ücret ödeme belgeleri,
Hizmet alımı varsa fatura,
Güncel çalışma çizelgesi,
İlave sağlık personelinde diploma ve tescil belgesi,
İzin ve çalışma planı değişikliklerine ilişkin bildirimler.
Kurumsal Kimlik Kılavuzuna dayalı yeni kıyafet yükümlülüğünün ülke genelinde aynı şekilde uygulanması, ilgili kılavuzun ulaşılabilir ve güncel tutulması ve aile hekimlerine makul uyum imkânı sağlanması gerekir.
6. EĞİTİM EKRANI KRİTERİNE YENİ İFADELER EKLENMİŞTİR
Eski formda bekleme alanında uygun büyüklükte bir ekran bulunması ve sağlığı geliştirici eğitim yayınları yapılması yeterli görülmekteydi.
Yeni formda ekranın ASM’ye başvuranlar tarafından “rahatlıkla izlenebilecek” şekilde yerleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca yayın içeriği “sağlığı geliştirici eğitim amaçlı yayınlar” yerine “Bakanlığın belirlediği sağlığı geliştirici eğitim amaçlı yayınlar” şeklinde düzenlenmiştir.
Bu küçük ifade değişikliği denetim bakımından önemlidir. Ekranın yalnızca bulunması yeterli görülmeyebilecek; konumu ve yayımlanan içeriğin Bakanlıkça belirlenen içeriklere uygunluğu da değerlendirilebilecektir.
7. A GRUBU İNTERNET SİTESİ KRİTERİ GENİŞLETİLMİŞTİR
A grubu ASM internet sitesinde bulunması gereken içeriklere, ASM’nin dış ve iç hizmet alanlarının güncel videosu eklenmiştir.
İnternet sayfasının Bakanlıkça belirlenen usul, esas ve standartlara uygun olarak oluşturulması ve güncel tutulması şartı getirilmiştir. Bakanlık tarafından ortak bir internet sayfası, web adresi veya dijital platform oluşturulması ya da belirlenmesi hâlinde ASM’lerin bu sistemi kullanması zorunlu olacaktır.
Eski formda yer alan “ASM’deki A grubu olmayan diğer birimlerin yalnızca birim adlarının bulunması yeterlidir” istisnası kaldırılmıştır. Bu nedenle internet sitesinde ASM’de çalışan aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına ilişkin güncel bilgilerin bütüncül biçimde bulunması beklenecektir.
Buna karşılık eski formdaki “web sitesi adresi ASM’de bulunan panoda ilan edilmiş olmalıdır” cümlesi yeni formda yer almamaktadır. Başka bir açık mevzuat dayanağı gösterilmedikçe bu şartın gruplandırma kriteri olarak istenmemesi gerekir.
8. KAMERA KRİTERİ D GRUBUNU DA KAPSAYACAK ŞEKİLDE GENİŞLETİLMİŞTİR
Eski değerlendirme formunda kamera kriterinin karşısında A, B ve C grupları bulunurken yeni formda A, B, C ve D grupları birlikte sayılmıştır.
Ancak bu değişiklik “D grubu ASM’lere ilk defa kamera zorunluluğu getirildi” şeklinde genellenmemelidir. Üç ve üzeri AHB bulunan ASM’lerde güvenlik kamerası genel mevzuat gereğince zaten zorunluydu.
Yeni formun doğrudan sonuç doğurabileceği esas alan, özellikle bir veya iki AHB bulunan D grubu ASM’lerdir. Bu birimler bakımından kamera artık değerlendirme formunda açık bir D grubu kriteri hâline gelmiştir.
Kameraların hasta mahremiyetine uygun yerleştirilmesi, ASM’nin açık olduğu saatlerde kayıt yapması, kayıtların bir ay saklanması, haricî depolama ortamına aktarılabilmesi ve kamera uyarı tabelası bulunması şartları eski formda da vardı ve değişmemiştir.
9. KAMERA KAYITLARINI TALEP EDEBİLECEK MAKAMLAR GENİŞLETİLMİŞTİR
Eski değerlendirme formundaki ifade şöyledir:
“Yapılan kayıtlar 1 ay süreyle müdürlük veya adli makamlarca talep edildiğinde…”
Yeni formda ise ifade şu şekilde değiştirilmiştir:
“Yapılan kayıtlar 1 ay süreyle Bakanlık, il/ilçe sağlık ve mülki idare makamları veya adli makamlarca talep edildiğinde…”
Dolayısıyla kayıtları talep edebilecek makamlar genel “müdürlük” ifadesi yerine tek tek sayılmış; Bakanlık, il/ilçe sağlık makamları ve mülki idare makamları açıkça kapsama alınmıştır.
Kamera kayıtlarının hasta, çalışan ve başvuran kişilere ait kişisel veriler içerdiği unutulmamalıdır. Taleplerin yetkili makamlar tarafından, yazılı ve izlenebilir biçimde yapılması; kayıt tesliminin tutanakla gerçekleştirilmesi ve hasta mahremiyetinin korunması gerekir.
FORM VE MAKAM ADLARINDAKİ GÜNCELLEMELER
Yeni formda ASM ve AHB “ÇKYS kodu” ifadeleri “EKİP kodu” olarak; “ÇKYS E grubu” ifadeleri ise “EKİP E grubu” olarak değiştirilmiştir.
Ayrıca eski metindeki:
Halk Sağlığı Müdürlüğü/HSM ifadeleri İl Sağlık Müdürlüğü,
HSM müdür yardımcısı ifadeleri Halk Sağlığı Başkanı veya ilgili başkan yardımcısı,
TSM ifadeleri TSM/İlçe Sağlık Müdürlüğü,
Bağlı olunan HSM ve TSM ifadeleri bağlı olunan İSM ve TSM/İlçe Sağlık Müdürlüğü
şeklinde güncellenmiştir.
Bu değişiklikler yeni bir yetki devri değildir. Halk Sağlığı Müdürlüklerinin sona ermesi ve taşra teşkilatının yeniden düzenlenmesi sonrasında zaten uygulanmakta olan idari yapının güncel metne işlenmesidir.
YENİ DEĞİŞİKLİK OLARAK SUNULMAMASI GEREKEN HÜKÜMLER
Başvuru dosyasının 5 iş günü içinde incelenmesi, il düzeyindeki değerlendirmenin 30 günde tamamlanması, en az üç kişilik değerlendirme ekibi, 10 günlük eksiklik tamamlama sistemi, 6 ayda bir rutin değerlendirme, 7 günlük itiraz süresi, 15 günlük komisyon karar süresi, raporun bir nüshasının aile hekimine verilmesi ve grup kaybında geriye dönük mali işlem yapılması yeni hükümler değildir.
Bu düzenlemeler eski yazı, eski değerlendirme formu veya önceki uygulama metinlerinde de bulunmaktaydı. Yeni yazıda bazılarının daha açık ve sistematik biçimde ifade edilmiş olması, bunları yeni bir uygulama hâline getirmemektedir.
Özellikle 10 günlük eksiklik tamamlama süresi “cezasız ödeme koruma süresi” değildir. Asgari fiziki veya teknik şartın bulunmadığı dönemin grupsuz değerlendirilmesi eski formda da düzenlenmişti.
AİLE HEKİMLERİ DERNEKLERİ FEDERASYONU (AHEF)in DEĞERLENDİRMESİ
1 Eylül 2026 değişiklikleri içerisinde aile hekimleri lehine olan başlıca düzenlemeler; A ve B grubundaki 3 saatlik esnek mesai kriterinin kaldırılması, aşılama ve gebe izlem odalarında 4 yerine 5 AHB esasına geçilmesi ve personel çalışma saatlerine sınırlı esneklik getirilmesidir.
Buna karşılık personel kıyafeti, internet sitesi, eğitim ekranı ve kamera kriterlerinde yeni veya genişletilmiş yükümlülükler bulunmaktadır.
Kaldırılan şartların yerel idari yorumlarla devam ettirilmemesi, kapsam dışı bırakılan ASM’lerden oda kriterlerinin istenmemesi ve yeni yükümlülüklerin aile hekimleri aleyhine genişletici şekilde yorumlanmaması gerekir.
İl sağlık müdürlükleri arasında farklı uygulamalar ortaya çıkması kabul edilemez. Gruplandırma kriterleri ülke genelinde aynı metne ve aynı ölçütlere göre uygulanmalıdır.
Aile hekimlerimizin değerlendirme raporlarının kendilerine verilen nüshalarını, personel belgelerini, arıza ve onarım kayıtlarını, çalışma planı bildirimlerini ve kriterlerin hangi tarihler arasında karşılandığını gösteren bütün belgeleri saklamaları önemlidir.
Federasyonumuz, uygulamanın sahadaki sonuçlarını takip edecek; kaldırılan kriterlerin uygulanmaya devam edilmesi, yeni şartların dayanağı aşacak şekilde genişletilmesi veya iller arasında farklı değerlendirmeler yapılması hâlinde gerekli idari ve hukuki girişimlerde bulunacaktır.